Rozwód, separacja czy unieważnienie małżeństwa

Elżbieta Wichrowska
Zgodnie z polskim prawem cywilnym mąż i żona mogą formalnie zakończyć związek na trzy różne sposoby. Ostateczny efekt będzie podobny: więzy między nimi zostaną przerwane. Ale różnice tkwią, jak zwykle, w szczegółach.

// <![CDATA[// // <![CDATA[// Ślubu nie było – unieważnienie małżeństwa

Choć akt ślubu został podpisany – w obecności świadków, księdza albo urzędnika stanu cywilnego – można go uznać za nieważny. Ale tylko w ściśle określonych okolicznościach: jeśli się okaże np., że w związek wstąpiły osoby spokrewnione ze sobą (m.in. rodzeństwo przyrodnie, a także rodzic i przysposobione dziecko), że jeden z małżonków pozostawał w innym, ważnym związku, jest ubezwłasnowolniony albo chory psychicznie i nie miał wcześniejszej zgody sądu na zawarcie ślubu.Małżeństwo może zostać unieważnione także wtedy, gdy akt ślubu podpisany był pod wpływem groźby lub w stanie, który wykluczał świadome działanie (np. po zażyciu narkotyków), albo wtedy, gdy małżonkowie byli zbyt młodzi na zawarcie związku i nie mieli stosownych pozwoleń. Jak wygląda procedura? Aby unieważnić małżeństwo, trzeba złożyć pozew do sądu rodzinnego. W piśmie należy wskazać okoliczność uniemożliwiającą zawarcie małżeństwa. Pozew może złożyć każdy, kto ma w tym interes prawny, a więc nie tylko żona czy mąż, również dzieci. Sąd ustala, czy któryś z małżonków działał w złej wierze, to znaczy wiedział o istnieniu przeszkód prawnych, lecz ich nie ujawnił. Jakie będą skutki? Jeśli zapadnie wyrok orzekający unieważnienie małżeństwa, zostanie ono rozwiązane, a małżonkowie powrócą do nazwisk, które nosili przed ślubem oraz do stanu cywilnego sprzed ślubu. Kwestie opieki nad dziećmi oraz podziału majątku, którego małżonkowie dorobili się po ślubie, rozstrzygane są analogicznie jak w przypadku rozwodu. Jeżeli sąd orzekł, że jedna z osób działała w złej wierze, będzie ona traktowana tak, jakby była winna rozwodu, a więc m.in. spadnie na nią obowiązek płacenia alimentów na rzecz byłego małżonka, jeśli w wyniku unieważnienia ślubu istotnie pogorszy się jego sytuacja finansowa.

Jeszcze razem, a już osobno – separacja

Formalnie są małżonkami, lecz poza aktem ślubu już nic ich nie łączy: ani wspólne pieniądze, ani więź psychiczna, ani alkowa. Język prawa nazywa to całkowitym rozkładem pożycia. Ten stan nie jest jednak trwały, czyli istnieje szansa, że mąż i żona pogodzą się i znów zejdą. W takiej sytuacji sąd może orzec separację, czyli niejako zawieszenie małżeństwa. Osoby, które pozostają w separacji, mogą w każdej chwili zwrócić się do sądu o jej zniesienie lub orzeczenie rozwodu. Jak wygląda procedura? Jeśli małżonkowie zgodnie podjęli decyzję o rozstaniu i nie mają małoletnich dzieci, mogą wystąpić ze wspólnym wnioskiem. W takim wypadku sprawa rozpatrywana jest w tzw. trybie nieprocesowym, zwykle podczas jednej rozprawy, bez posiedzenia pojednawczego. Sąd nie orzeka o winie. Może jednak zdecydować o wypłacaniu alimentów na małżonka, który popadnie w biedę, o podziale majątku i sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania – o ile strony zwrócą się w tej sprawie ze wspólnym wnioskiem. Jeśli między małżonkami zgody nie ma, z pozwem o separację może wystąpić samodzielnie każdy z nich. Wyrok zapada po jednej lub kilku rozprawach. W tym wypadku sąd może orzec, która strona ponosi winę. Na wniosek małżonka poszkodowanego może też ustalić wysokość alimentów na niego oraz na dzieci, podjąć decyzję dotyczącą władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem, sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania oraz rozwiązać kwestię podziału majątku. Jakie będą skutki? Po orzeczeniu separacji małżonków nie łączy już wspólność majątkowa, każdy z nich pracuje odtąd „na własny rachunek”. Są jednak nadal zobowiązani do świadczenia sobie pomocy i dostarczania środków utrzymania, jeśli wymagają tego tzw. względy słuszności – np. któreś z nich ma poważne problemy finansowe.

Małżeństwo to rozdział zamknięty – rozwód

W polskim prawie nie ma katalogu przewin małżeńskich, które byłyby podstawą rozwodu. O tym, czy związek faktycznie przestał istnieć, zawsze decyduje sąd. Jeśli podczas rozprawy pojednawczej uzna, że nastąpił zupełny rozpad pożycia małżeńskiego i wszystko wskazuje na to, że taki stan jest trwały, wyda orzeczenie o rozwodzie. Jak wygląda procedura? Pozew może wnieść każdy z małżonków, niezależnie od tego, czy czuje się odpowiedzialny za rozpad związku oraz czy druga strona zgadza się na rozstanie. Ewentualną winę ustala sąd w trakcie kolejnych rozpraw. Małżonkowie mogą jednak oświadczyć, że chcą rozstać się bez wskazywania winnego, postępowanie będzie trwało wtedy znacznie krócej. Jakie będą skutki? Zgodnie z prawem cywilnym wyrok rozwodowy definitywnie kończy małżeństwo. Ponadto rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi, o wysokości udziałów w kosztach ich utrzymania przez każdego z rodziców. Po orzeczeniu rozwodu między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa, a wspólny majątek dorobkowy jest dzielony. Jeśli po rozstaniu istotnie pogorszy się sytuacja finansowa jednego z małżonków, drugi będzie musiał wypłacać mu alimenty, lecz tylko pod warunkiem, że to on był wyłącznie winny rozkładu pożycia. Jeżeli wina leży po obu stronach, małżonkowie mają względem siebie obowiązek alimentacyjny tylko wtedy, gdyby jeden z nich popadł w niedostatek.

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s